Verslag Rondetafels in het kader van het Interreg-project ‘Grenzeloos Biobased Onderwijs’

Geplaatst op ma, 04/09/2017 - 13:15

In de nieuwsbrief van juni beloofden we jullie het verslag van de Rondetafels die in het kader van 'Grenzeloos Biobased Onderwijs' georganiseerd werden. GBO, waar SPK één van de partners is, heeft als ambitie een bijdrage te leveren tot een voldoende aanbod van adequaat geschoolde jongeren voor de Biobased Economy.

Doelstelling

Het Interreg-project ‘Grenzeloos Biobased Onderwijs’ heeft als ambitie een bijdrage te leveren tot een voldoende aanbod van adequaat geschoolde jongeren voor de Biobased Economy (BBE), een economische activiteit die een steeds grotere en belangrijkere rol zal spelen in een transitie naar duurzaam materialenbeheer en een circulaire economie. 

SPK is, als één van de partners, verantwoordelijk voor het in kaart brengen van de vraagkant en de toetsing van het aanbod met die vraag. Om de marktvraag in kaart te brengen, werden een reeks van vijf Rondetafels georganiseerd, met vertegenwoordigers van zowel de Nederlandse als Vlaamse sectorfederaties en andere organisaties. Elke Rondetafel duurde een halve dag en focuste op een sector waar de BBE een rol speelt: Land- en Tuinbouw, Non-Food, Chemie/Biotechnologie, Materialen en Technologie/Cleantech. 

Aanpak

De organisatie en structuur van de vijf Rondetafels verliep volgens eenzelfde vast stramien:

  • Inleiding: Situering en doelstelling van het project door SPK
  • Workshop onderverdeeld in vier thema’s:​
    • Reflecties rond de roadmaps   
    • Competenties van de toekomst
    • Infrastructuur, trainings- en oefenfaciliteiten 
    • Netwerken en platformen
  • Afsluiting en toelichten verdere stappen (focus groepgesprek)

De nadruk van de workshop lag op het verkennen, identificeren en het begrijpen van de toekomstige vereiste competenties voor de BBE professional. Om dat toekomstbeeld duidelijk te schetsen werd eerst gereflecteerd over de gepresenteerde roadmaps en over wat de BBE over tien jaar zou kunnen betekenen. Daarnaast werd nagedacht over welke infrastructuur en netwerken/platformen nodig zouden zijn om deze competenties te ontwikkelen.

De vijf Rondetafels hadden in deze volgorde plaats:

  • Chemie/Biotechnologie (3/5 – de Warande, Turnhout)
  • Technologie/Cleantech (10/5 – de Warande, Turnhout)
  • Non-Food (17/5 – Stayokay, Bergen op Zoom)
  • Land- en Tuinbouw (24/5 – Stayokay, Bergen op Zoom)
  • Materialen (31/5 – Stayokay, Bergen op Zoom)

Conclusies

De Rondetafels zijn vlot verlopen: de motivatie en belangstelling van de deelnemers was zeer goed en de gesprekken waren kwalitatief en diepgaand. Zij leverden een brede waaier aan aspecten op die de toekomstige competenties voor de BBE professional helpen definiëren. Hoewel elke Rondetafel focuste op verschillende sectoren, toch bleken de gesprekken gelijklopend, zij het dat elke sector verschillende klemtonen legde.  

De relatie van BBE tot begrippen zoals duurzaamheid, circulaire economie e.d. was een steeds wederkerend punt van debat in elke Rondetafel en geeft aan hoe moeilijk het is om de meerwaarde van een ‘biobased’ concept op een heldere manier en onbetwistbaar te duiden, vooral dan voor de eindgebruiker/consument. Het is dus niet verwonderlijk dat de toekomstige competenties voor BBE professionals vooral moeten gericht zijn op het vergroten en verruimen van het begrip voor de rol van BBE in duurzame ontwikkeling.

De Rondetafels hebben het vertrouwen in de ontwikkeling van de BBE uitgedrukt omdat duurzamer produceren en consumeren de enige uitweg biedt voor de toenemende druk op onze planetaire bronnen. Evenwel moeten er nog belangrijke hindernissen worden genomen voor een succesvolle ontwikkeling van BBE.

De BBE vereist specifieke competenties op drie vlakken:

  • 1. Technische competenties (kennisopbouw)
  • 2. Valorisatie competenties (het inzetten van kennis)
  • 3. Transversale competenties (samenwerking)

Daarnaast brachten de Rondetafels zeer duidelijk naar voor dat de BBE als een opportuniteit kan aanzien worden om op een heel praktische wijze aansluiting te vinden met de algemene opdracht van het onderwijs: kennisontwikkeling, persoonlijkheidsontwikkeling en maatschappelijke ontwikkeling.

Op vlak van kennisontwikkeling moet het onderwijs dan vooral bijdragen tot:

  • Systemisch inzicht in de problematiek van duurzaamheid en hoe BBE daarin past
  • Cross-sectoraal en interdisciplinair denken
  • Design denken met nieuwe waarden en gedrag als insteek
  • Denken in termen van ketens
  • Omzetting van kennis in de praktijk
  • Economisch inzicht
  • Synthetisch en strategisch denken

Persoonlijkheidsontwikkeling wordt als heel belangrijk ingeschat voor BBE. Het onderwijs kan door zijn methodiek bijdragen tot het ontwikkelen van de juiste mentale instelling en goede relationele vaardigheden. Zo zal de toekomstige BBE professional vooral moeten kunnen samenwerken met andere disciplines en in teamverband. Dat vraagt om meer flexibiliteit, inclusief denken, dialoog- en communicatievaardigheden. Ook nieuwsgierigheid, bereidheid tot initiatief en tot ondernemen en kritisch denken zijn noodzakelijke eigenschappen.

Maar het onderwijs heeft ook nog een derde en zeer uitdagende taak, nl. bijdragen tot een verschuiving in het maatschappelijk normbesef betreffende duurzaamheid. Leerlijnen die zo’n mentaliteitswijziging kunnen simuleren, zullen indirect leiden tot meer begrip voor en belang van de BBE in de toekomst.

Tenslotte moet er qua infrastructuur gesleuteld worden aan meer en een betere toegankelijkheid voor het onderwijs bij praktijkgerichte pilootcentra en moet de samenwerking op dat vlak met specifieke organisaties en bedrijven een duidelijke structuur krijgen. Daarvoor zullen nieuwe platformen voor uitwisseling van gegevens en opleidingen moeten opgezet worden.

Verdere stappen

Momenteel wordt gewerkt aan een uitgebreide enquête bij bedrijven, die vandaag actief zijn binnen de BBE. Doelstelling van deze enquête is – naast de kwalitatieve analyse van de Rondetafels – een kwantitatieve onderbouw bij de bedrijven te detecteren m.b.t. competenties van de toekomstige professional in de BBE. Hiervoor heeft SPK een uitgebreide vragenlijst opgesteld. Deze lijst werd door de partners van het project aan de bedrijven voorgelegd. Weldra wordt deze enquête afgesloten. In een volgende nieuwsbrief brengen we hierover verslag uit.

Tot slot wordt op 25 oktober een Focusgroep georganiseerd. Tijdens deze Focusgroep worden aan dezelfde experten van de Rondetafels, de besluiten uit de Rondetafels en de bedrijfsenquête voorgelegd. Deze besluiten worden onder vorm van stellingen gepresenteerd. De onderwijsinstellingen zullen een aanpak formuleren om aan deze stellingen vorm en inhoud te geven. Deze aanpak wordt tijdens de Focusgroep ter discussie voorgelegd.